ผู้ช่วยเสียง หรือ Voice Assistant ที่อยู่ในอุปกรณ์ ต่างๆอย่าง Tablet, Smart Watch หรือ Smart Speaker กลายเป็นสิ่งอำนวยความสะดวกคู่ใจของหลายคน ด้วยความสามารถของ AI ที่ถูกพัฒนาเพื่อการรับและตอบสนองคำสั่งเสียง ไม่ว่าจะใช้เปิดเพลง ตั้งเตือน ตอบคำถาม หรือควบคุม smart devices อื่นๆ ที่ทำให้ชีวิตสะดวกสบายขึ้นอย่างเห็นได้ชัด แต่ความสามารถในการ “ฟัง” ตลอดเวลานี้เองที่ก่อให้เกิดคำถามสำคัญเกี่ยวกับความเป็นส่วนตัว มีรายงานข่าวและการฟ้องร้องหลายกรณีที่ชี้ให้เห็นว่าอุปกรณ์เหล่านี้อาจกำลังเก็บรวบรวมและใช้ข้อมูลส่วนบุคคลของเราในลักษณะที่เราไม่คาดคิดหรืออาจไม่ยินยอม
Voice Assistant มีส่วนละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลหลายเหตุการณ์
การบันทึกเสียงโดยไม่แจ้งให้ทราบ: มีรายงานกรณีที่บริษัทผู้ผลิตซอฟต์แวร์ Voice Assistant รายใหญ่ต้องเผชิญกับการฟ้องร้องแบบกลุ่มและตกลงจ่ายค่าชดเชยให้กับผู้ใช้ หลังจากมีข้อกล่าวหาว่าอุปกรณ์บันทึกบทสนทนาส่วนตัวโดยที่ผู้ใช้ไม่ทราบหรือไม่ให้ความยินยอมอย่างชัดเจน ซึ่งทำให้เกิดความกังวลเรื่องการแอบฟังการสนทนา รวมทั้งการที่ข้อมูลจะรั่วไหลจากการแอบฟังนี้
- การละเมิดข้อมูลเด็ก: หน่วยงานกำกับดูแลในสหรัฐอเมริกา (FTC) ได้สั่งปรับบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่เป็นเงินถึง 25 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2023 เนื่องจาก Smart Speaker เก็บบันทึกเสียงของเด็กไว้นานเกินความจำเป็น โดยละเมิดกฎหมายคุ้มครองความเป็นส่วนตัวออนไลน์ของเด็ก หรือ COPPA โดยไม่ปฏิบัติตามคำขอของผู้ปกครองในการลบข้อมูล และยังนำข้อมูลเหล่านั้นไปใช้พัฒนาอัลกอริทึม โดยไม่ได้รับความยินยอมอย่างเหมาะสม
- การเข้าถึงข้อมูลโดยพนักงาน: นอกจากกรณีข้างต้น ยังมีข้อร้องเรียนต่อ บริษัทผู้ผลิตกล้องวงจรปิดอัจฉริยะในเครือบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ว่ามีการอนุญาตให้พนักงานและผู้รับเหมาจำนวนมากเข้าถึงวิดีโอส่วนตัวของลูกค้าได้ ทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการถูกสอดแนม ซึ่งนำไปสู่ ข้อตกลงจ่ายเงินชดเชยแก่ผู้บริโภคอีก 5.8 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ แม้บริษัทจะโต้แย้งและอ้างว่าได้แก้ไขนโยบายภายในไปแล้วก็ตาม
- การเปลี่ยนแปลงนโยบายที่จำกัดทางเลือกของผู้ใช้: ตามรายงานข่าวจากสื่อเทคโนโลยีอย่าง CNET มีรายงานว่า ผู้ผลิตบางรายได้ปรับเปลี่ยนนโยบายความเป็นส่วนตัว (Privacy Policy) ในปี 2025 โดยระบุว่า ผู้ใช้อุปกรณ์ลำโพง Smart Speaker บางรุ่น จะไม่สามารถปิดกั้นการส่งข้อมูลบันทึกเสียงทั้งหมดไปยังเซิร์ฟเวอร์ของผู้ผลิตเพื่อการวิเคราะห์ได้อีกต่อไป การเปลี่ยนแปลงนี้สร้างแรงกดดันและบีบให้ผู้ใช้ต้องเลือกระหว่างการยอมให้ข้อมูลถูกประมวลผล หรือเลิกใช้งานอุปกรณ์นั้นไปเลย
แม้บริษัทผู้ผลิตมักจะออกมาโต้แย้งข้อกล่าวหาและยืนยันว่ามีนโยบายคุ้มครองข้อมูลที่รัดกุม แต่เหตุการณ์และข่าวสารเหล่านี้ก็สะท้อนให้เห็นถึงความเสี่ยงที่ผู้บริโภคต้องเผชิญ
การปกป้องข้อมูลส่วนบุคคลในยุคของการใช้ผู้ช่วยอัจฉริยะ
จริงอยู่ที่เราอาจ ไม่สามารถปิดฟังก์ชันการบันทึกเสียงในอุปกรณ์หลายๆ รุ่นได้ทั้งหมด เนื่องจากเป็นฟังก์ชันพื้นฐานที่จำเป็น เพื่อให้เครื่องแยกแยะเสียงและตอบสนองต่อคำสั่งของผู้ใช้แต่ละคนได้อย่างถูกต้อง แต่เรายังสามารถป้องกันไม่ให้อุปกรณ์เหล่านี้รุกล้ำข้อมูลส่วนบุคคลของเรามากเกินไปได้ โดยสามารถใช้วิธีต่างๆเหล่านี้
- ศึกษาและปรับแต่งการตั้งค่าความเป็นส่วนตัว: อุปกรณ์และแอปพลิเคชันส่วนใหญ่มีการตั้งค่าให้ผู้ใช้สามารถจัดการข้อมูลได้ ลองเข้าไปสำรวจและปรับให้เหมาะสมกับความต้องการ เช่น การลบบันทึกเสียงเก่า การจำกัดการเก็บข้อมูลตำแหน่ง
- ปิดไมโครโฟนเมื่อไม่ใช้งาน: หากไม่ได้ใช้งานเป็นเวลานาน หรือกำลังสนทนาเรื่องที่เป็นความลับ การกดปุ่มปิดไมโครโฟนบนตัวเครื่องก็เป็นวิธีที่ง่ายและได้ผล
- ระมัดระวังข้อมูลที่พูดคุย: หลีกเลี่ยงการสนทนาเรื่องข้อมูลส่วนตัวที่ละเอียดอ่อน เช่น ข้อมูลทางการเงิน ข้อมูลสุขภาพ หรือความลับทางธุรกิจใกล้กับอุปกรณ์
- จัดการสิทธิ์การเข้าถึงของแอป: ตรวจสอบว่าแอปพลิเคชันที่เชื่อมต่อกับผู้ช่วยเสียงขอสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลใดบ้าง และให้สิทธิ์เท่าที่จำเป็น
- ติดตามข่าวสารและนโยบาย: ทำความเข้าใจนโยบายความเป็นส่วนตัวของผู้ผลิต และติดตามข่าวสารเกี่ยวกับการอัปเดตหรือช่องโหว่ด้านความปลอดภัย รวมถึงกรณีการบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
เข้าใจความเสี่ยงเพื่อใช้ Voice Assistant อย่างปลอดภัย
แม้ผู้ช่วยเสียงจะมอบความสะดวกสบายอย่างปฏิเสธไม่ได้ แต่ก็มาพร้อมกับความท้าทายด้านความเป็นส่วนตัวที่ผู้ใช้ต้องตระหนัก ดังที่เห็นได้จากกรณีข่าวและการดำเนินการทางกฎหมายต่างๆ การทำความเข้าใจความเสี่ยงและใช้เครื่องมือป้องกันที่มีอยู่จะช่วยให้เราสามารถใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเหล่านี้ได้อย่างสบายใจมากขึ้น โดยยังคงรักษาข้อมูลส่วนบุคคลและความเป็นส่วนตัวของเราไว้ได้ในระดับที่ไม่กระทบกับการใช้ชีวิตและการใช้อุปกรณ์
Netka System พร้อมให้คำปรึกษาในการใช้ AI เพื่อจัดการข้อมูลส่วนบุคคล ติดต่อเราเพื่อสอบถามเพิ่มเติมหรือทดลองใช้ผลิตภัณฑ์ได้เลยวันนี้ ติดต่อได้ที่ Email: contact@netkasystem.com
References:
